Për kreun e PDI-së, Tahir Muhedini, asnjë çam nuk do të preferonte armët për të zgjidhur problemin e tyre. Një ditë pas publikimit të videos greke, ku persona të armatosur shfaqen si luftëtarë të Ushtrisë për Çlirimin e Çamërisë, Tahir Muhedini thotë se nuk ekziston asnjë lëvizje e tillë e armatosur. Në një intervistë për gazetën “Tirana Observer”, Muhedini shprehet se inskenime të tilla i shërbejnë elementit sllav në rajon. Sipas tij, publikimi i një videoje të tillë në një moment si ky për Kosovën, ka vetëm një arsye, atë të harrimit të çështjes çame. Ndërkohë që Muhedini nuk e fsheh dhe pakënaqësinë ndaj shtetit shqiptar dhe qeverisë, teksa deklaron se e kanë lënë pas dore çështjen çame.

Kohët e fundit ka pasur disa deklarata të përsëritura nga ana e përfaqësuesve të minoriteve greke, si zoti Bollano, i cili e ka barazuar çështjen e minoriteve me atë të Kosovës. Si do t’i komentonit këto lloj deklaratash?

Partia Drejtësi për Integrim ka një qëndrim dhe program të qartë. Në këto çështje ajo ka marrë një detyrë të veçantë për të zgjedhur problemin çam. Çështja çame është një çështje e pazgjidhur midis shtetit shqiptar dhe atij grek. Çështja çame ndryshon nga deklaratat e zotit Bollano dhe të tjerë si puna e Bollanos. Çamët kërkojnë sipas standardeve evropiane të shkojnë në shtëpitë e tyre dhe të jetojnë në shtëpitë e tyre. Në vitin 1953 u është hequr shtetësia greke dhe u është vënë ajo shqiptare. Fillimisht çamët kanë ardhur në Shqipëri si robër lufte dhe tani pas asnjë motiv nuk i lënë të kthehen në tokat e tyre. Çamët nuk duan as ndryshime kufijsh, por ata duan vetëm të kthehen në shtëpitë e tyre si shtetas grekë që kanë qenë. Dhe po e përsëris, se nënshtetësia greke iu është hequr padrejtësisht. Çamët kanë shoqatën e tyre “Çamëria” dhe ne, si parti politike, kemi marrë përsipër të zgjedhim problemin e tyre nga ana politike. Gjithmonë sipas të drejtave ndërkombëtare dhe sipas Kartës së Helsinkit të të Drejtave të Njeriut, do luftojmë vetëm me mjete demokratike dhe paqësore në politikën shqiptare, ashtu edhe në Parlamentin Evropian, për ta zgjedhur çështjen çame. Ne shkuam në Strasburg dhe i treguam Parlamentit Evropian që çështja çame është ende një çështje e lënë pezull mes shtetit shqiptar dhe atij grek. Me keqardhje po jua them se deri në atë ditë Parlamenti Evropian nuk ishte vënë në dijeni aspak për çështjen e komunitetit shqiptar çam.

Si i shikoni këto deklarata të Bollanos?

PDI dhe unë personalisht ndajmë pikëpamje të ndryshme dhe të kundërta me kryetarin e Bashkisë së Himarës, Bollano. Për deklaratat e Bollanos duhet të reagojnë instancat e duhura, se unë nuk mund të reagoj dot. Por deklaratat e Bollanos për të copëtuar Shqipërinë për të bërë një Vorio-Epir të paqenë, nuk kanë lidhje fare me programin e PDI-së. Thjesht si qytetar që jam, unë ndaj një qëndrim të kundërt me Bollanon dhe aq më keq kur ambasadori grek Kokosis del dhe e përkrah. Më vjen keq që një diplomat i tillë si zoti Kokosis ndjek një politikë dhe diplomaci negative, dhe kaq të keqe midis shtetit grek dhe atij shqiptar. Mua më vjen keq që po e them haptazi, që kryeministri Sali Berisha, i cili i ka respektuar të gjitha të drejtat e minoriteve sipas rekomandimeve të KE-së, madje i ka tejkaluar ato, sa ka arritur që minoritet po trajtohen më mirë se sa populli shqiptar. Mua më vjen keq, që kryeministri Berisha njësoj siç merret me minoritetin grek, të merret edhe me një çështje shumë të rëndësishme, imediate, siç është çështja çame. Më vjen keq për deklaratat e Bollanos, të njëjtin qëndrim që mbajti edhe zoti ambasador, qëndrim të cilin e mban edhe Vangjel Dulja, që shkon pas disa qarqeve regresive greke dhe që shteti shqiptar hesht, vetëm hesht rreth këtyre deklaratave.

Duke njohur më nga afër qëndrimin grek për çështjen çame, mendoni se deklaratat e Bollanos dhe Kokosis janë qëndrim zyrtar i shtetit grek apo janë zëra të grupimeve radikale?

Unë do të flas në bazë të fakteve. Nuk e di se ç’qëndrim ka shteti grek. Unë di që kryeministri Berisha po mundohet të krijojë një klimë miqësore midis dy vendeve, të këtë një klimë bashkëpunimi, të jetë një miqësi e mirë. Por që të ketë marrëdhënie sa më të mira, ne mendojmë se do të jetë zgjedhja e problemit çam. Kjo që po bën kryeministri ynë nuk po ndodh në shtetin grek. Kryeministri duhet t’i përgjigjet Bollanos që thotë që duhet ta shkëpusim Himarën. Po më vjen turp kur i dëgjoj këto deklarata.

Cila qeveri e ka ndjekur me më shumë vëmendje çështjen çame?

Fatkeqësia më e madhe pas asaj të masakrave dhe dëbimit nga shteti grek ka qenë diktatura komuniste shqiptare, e cila bëri një gjenocid të dytë pas atij grek me djemtë dhe intelektualët më të mirë çamë. Krijoi një të ashtuquajtur grup puçist dhe vrau mbi 50 njerëz të shquar çam. Midis tyre edhe admiralin e parë shqiptar. Vijmë në përmbysjen e sistemit, kur në pushtet erdhi Partia Demokratike. Në këtë kohë kemi pamje tjetër për çështjen çame. PD e vlerësoi problemin çam, jo vetëm në fjalë, por me vepra. PD vuri përfaqësues çamë si nëpër bashki edhe në administratën e lartë shtetërore. PD na ka përkrahur, në vitin 1994 qeveria në pushtet njohu edhe datën 26 qershor me dekret të ish-Presidentit Sali Berisha, si ditën e gjenocidit grek ndaj popullsisë të pafajshme çame. Por PD-ja e vitit 1996 deri tani nuk është më ajo PD e viteve ‘92-‘96 që kujdesej për problemin çam. Nëse PD e ka pasur në program çështjen çame në vitet ‘92-’96, ajo tashmë nuk e ka në program e ri këtë çështje.

Ndjeheni të tradhtuar nga kjo?

Nuk mund të themi se ndjehemi të tradhtuar, sepse ne jemi një parti politike dhe s’mund të themi pse e keni lënë këtë çështje. Që nga ardhja në pushtet e PD-së, në shtator të 2005-s, nuk ka pasur asnjë prononcim nga ajo për çështjen çame, përveç ditës së parë të Parlamentit, kur ministri i Jashtëm e përmendi çështjen çame si një problem ekonomik. Dhe kryeministri ka thënë kohë më parë për një gazete greke, se problemi çam është një çështje teknike. Që të dyja nuk qëndrojnë. Nuk është aspak një çështje teknike dhe as ekonomike. Krijimi i PDI-së ishte një fat për këtë komunitet, pasi e ka marrë shumë seriozisht zgjedhjen e çështjes çame. Kjo parti do të mundohet ta zgjidhë sa më shpejt problemin çam. Ne bëmë të njohur çështjen çame në Bruksel. Dhe po përgatisim një dosje me materiale më të detajuara, që do ta paraqesim në zyrat përkatëse për të drejtat e njeriut në Strasburg. Dhe mbas këtyre, ne këtë dosje do ta çojmë edhe në Senatin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Ne po bëjmë një sensibilizim real që politika shqiptare dhe ajo evropiane të vihen në lëvizje për problemin çam.

Ditët e fundit një gazetë greke ka nxjerrë në sitin e saj një video me disa persona të paidentifikuar, që e cilësojnë veten si Ushtria Çlirimtare Çame? A jeni në dijeni ju të një lëvizjeje të tillë?

E kam parë në lajme këtë video. Mora vesh që gazeta që kishte nxjerrë videon ishte një gazetë radikale. Partia jonë nuk ka lidhje me këto të ashtuquajtura UÇÇ dhe as që ka një lëvizje të tillë. Personalisht them se po të kishte vërtet një UÇÇ, unë do ta dija i pari. Kjo është një sajesë e gazetës greke. Kjo është një sajesë në vazhdën e sajesave të shumta, që i bëjnë qarqe të caktuara antishqiptare. Mendoj se shteti grek duhet ta marrë seriozisht këtë video dhe me organet e tij ta gjejë se kush e ka bërë këtë video, nga vjen dhe personat përgjegjës, sepse kjo gjë nuk i shërben marrëdhënieve të mira midis dy vendeve. Ka ardhur koha që çështja çame të mos mbahet nëpër sirtarë, por të hapet dhe të zgjidhet. Dhe për t’u hapur ne mendojmë që mund të integrohemi në Evropë më paqësisht, më mirë se sa me këto probleme. Dhe shteti grek nëpërmjet intelektualëve të vet të nxjerrë të vërtetën për çamët. Jo si qarqet dhe mediat shoviniste greke, apo si z. Kokosis, i cili që nga fillimi i detyrës së tij ka thënë gjëra të pavërteta për komunitetin çam. Ka qarqe shoviniste greke që ndikojnë te shteti grek për mos ta hapur çështjen çame, siç ndodhi kur erdhi Presidenti Stefanopulos, të cilit Presidenti Moisiu, që gjej rastin ta përshëndes si garant i shtetit shqiptar, i tha që “çështja çame ka ekzistuar dhe ekziston”. Politika shqiptare deri tani nuk është në nivele për të mbrojtur të drejtat e popullit të saj. Del Bollano që kërkon ta ndajë Shqipërinë, del ambasadori grek, i cili i jep të drejtë. Ndërkohë pas dy ditësh del një video e ashtuquajtur UÇÇ që përfaqëson Çamërinë. Politika greke është politikë e vjetër dhe sajon lloj-lloj gjërash, dhe kam përshtypjen se kur politikanët grekë të shkojnë në Parlamentin Evropian do të thonë se Bollano ka të drejtë. Kjo nuk e ndihmon as situatën e krijuar në rajon. Sot diskutohet çështja e Kosovës. Kurse Bollano del e thotë që edhe ne kërkojmë atë që kërkon Kosova. Këto deklarata synojnë vetëm destabilitet të rajonit dhe unë i shoh të lidhura me qëndrimin serb në rajon.

Por a nuk ekziston mundësia që të ekzistojë ndonjë grup radikal brenda komunitetit çam, duke pasur parasysh edhe vuajtjet e këtij komuniteti?

Si drejtues i kësaj partie kam dalë në të gjitha qytetet, në të gjitha fshatrat ku ka komunitet çam. Jam shumë i lumtur që ky komunitet i vuajtur, i dëbuar me spastrim etnik, që i kanë përzënë nga shtëpitë e tyre, nuk më ka dalë asnjë çam i vuajtur të më thotë me mllef që të ndjekim një rrugë tjetër, të gjithë më thonë të ndjekim vetëm rrugët ligjore. Unë e them hapur se populli më paqedashës, më i urtë, është populli i krahinës së Çamërisë. Kjo u vërtetua më së miri në vitin 1944, kur çamëve iu vranë nënat, baballarët, fëmijët, dhe u shpërngulën në Shqipëri. Dhe mund t’ua kthenin me të njëjtën monedhë minoriteti çam këtu, po nuk e bënë. Populli çam ka bashkëjetuar në mënyrë të shkëlqyer me popullin grek, por gjithë këto trazira i ka bërë politika shoviniste greke. Jua them me kompetencë se nuk ekziston një UÇÇ, por ekziston një shoqatë “Çamëria” që për vite të tëra ka luftuar me mjete paqësore dhe ka një institut shkencor që merret studime për Çamërinë.

Si mund të zgjidhet problemi çam dhe kur mund të vijë një gjë e tillë?

Me këto veprime që po bëjnë qarqe të caktuara shoviniste greke, politika shqiptare duhet të reagojë. Jam i zhgënjyer nga politika e Shqipërisë, e cila nuk ka reaguar deri tani për deklaratat që kërkojnë copëtimin e Shqipërisë. Konstatoj me keqardhje, se në Shqipëri ka kryetarë partish, nuk dua t’i citoj me emra, që punojnë kundra interesave shqiptare. Janë kryetarë partish antishqiptarë. Problemin çam ne do ta zgjedhim vetëm nëpër rrugë ligjore dhe paqësore.
Ardian Tana: E vetmja luftë e çamëve ka qenë ajo kundër nazistëve
Pas publikimit në shtypin grek të një videoje me pamje të Ushtrisë Çlirimtare të Çamërisë, ka reaguar edhe kryetari i shoqatës "Çamëria", Ardian Tana. Në një prononcim për gazetën, Tana ka hedhur poshtë çdo mundësi të një lëvizjeje të tillë radikale mes popullsisë çame. Ai ka mohuar në mënyrë kategorike që ajo video të jetë bërë nga popullsia çame apo elementë të ndryshëm brenda saj. Kreu i shoqatës "Çamëria" nuk harron të shpëtojë dhe një fakt historik. Sipas tij, e vetmja lëvizje e armatosur e popullsisë çame ka qenë ajo në Luftën e Dytë Botërore kur qindra banorë të Çamërisë ishin në formacionet greke dhe shqiptare partizane. "Dua të bëj edhe një sqarim historik, dua të theksoj se popullsia çame nuk ka bashkëpunuar asnjëherë me okupatorin nazifashist, siç pretendojnë qarqet shoviniste greke. Çamët kanë pasur partizanë si në Shqipëri ashtu edhe në Greqi që kanë luftuar për çlirimin e të dyjave vendeve. Dua të kujtoj, se nga popullsia çame kanë dalë shumë heronj, ku spikat Heroi i Popullit, Ali Demi", tha Tana.Në këtë pikë Tana hedh poshtë dhe akuzat e një pjesë të historisë greke për kontributin e popullsisë çame në Luftën e Dytë Botërore.